Schepen op de tekentafel: Nieuwe expo toont zeldzame staaltjes van techniek en vakmanschap
28/07/2010
Op 16 oktober 2010 gaat in het Maritiem Museum Rotterdam de tentoonstelling ‘Vloeiende lijnen, schepen op de tekentafel’ van start. Bijzondere voorbeelden uit de indrukwekkende verzameling scheepstekeningen van het museum laten de bezoeker kennismaken met de rol die deze staaltjes van techniek en vakmanschap spelen bij de bouw van een schip. Echte kenners worden bediend met een speciale ‘kijkwijzer voor techneuten’. Deze losse uitgave gaat dieper op de materie in en daagt de bezoeker uit om op een heel andere manier naar de tentoongestelde tekeningen te kijken. ‘Vloeiende lijnen’ is te zien tot en met 6 februari 2011. Het Maritiem Museum Rotterdam heeft een zeer uitgebreide collectie scheepsbouwkundige tekeningen. De meeste van de vele honderdduizenden tekeningen stammen van verschillende toonaangevende scheepswerven uit Rotterdam en omgeving, zoals de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij en Etablissement Fijenoord. Vooral de tekeningen uit de 18de eeuw zijn uiterst zeldzaam en bijzonder vanwege de detaillering van de tekening, het gebruik van cartouches, schaduwwerking en kleur. Uiteraard zijn ook de tekeningen van bekende schepen als de ss ‘Rotterdam’ en de ‘Buffel’ in de collectie terug te vinden.
Van werken op gevoel tot rationele tekentechniek
Lange tijd komt er aan de bouw van schepen geen tekening te pas. De bouwmeester bouwt een schip aan de hand van vaste maatverhoudingen en mallen, maar vooral op basis van kennis en kunde. Dit handwerk brengt opdrachtgevers in afhankelijke posities en maakt het lastig om de goede eigenschappen van eerder gebouwde schepen te herhalen. In Nederland worden daarom begin 18de eeuw de eerste technische tekeningen ontwikkeld. In de tentoonstelling illustreren de collecties van pionier Van Zwijndregt en van de Marine deze ontwikkeling. De overgang van hout naar ijzer zorgt in de 19e eeuw dat het ambacht van scheepstimmerlieden overgaat in een hoogstaand technisch proces waarbij vele specialisten zijn betrokken. Deze ontwikkeling versterkt de behoefte aan tekeningen als vaste basis voor het ontwerp en een communicatiemiddel voor alle betrokkenen.
Rekenen door tekenen
Niet alleen de schepen, ook de belangen worden in de loop der tijd steeds groter; van een schip op hoop van zegen te water laten is geen sprake meer. Technische tekeningen bieden uitkomst vanwege de mogelijkheid om ermee te rekenen. Zo kan al voor de bouw onder andere de waterverplaatsing, de stabiliteit en de sterkte van de constructie van het schip worden gecontroleerd. Videobeelden op de tentoonstelling laten zien hoe tekeningen in onze moderne tijd tot stand komen en hoe de uitkomsten van berekeningen tegenwoordig niet verder dan een muisklik van ons verwijderd zijn.
Meer informatie is te vinden op
www.maritiemmuseum.nl.